AHŞAP KÜLTÜRÜ, ANADOLU’NUN AHŞAP EVLERİ

AHŞAP KÜLTÜRÜ, ANADOLU’NUN AHŞAP EVLERİ

 

Editör  Yrd. Doç. Dr. Aynur Özköse tarafından T.C. Kültür Bakanlığı Özel Dizi’si olarak yayınlanan “Ahşap Kültürü, Anadolu’nun Ahşap Evleri, Wooden Culture, Wooden Houses of Anatolia” adlı 2001 yılında yazılmış olan kitabın bir nüshasına Gaziemir İlçe Halk Kütüphanesi’nde rastladım.

Bu kitapda Zonguldak Karaelmas Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Özen’in “İnşaat Malzemesi Olarak Ahşap; Avantaj ve Dezavantajları” adlı makalesinde özetle şunları vurguladığı tespit edilmiştir.

 

“ Ahşap organik nem kapıcı ve anizotropik bir malzemedir. Termik, akiustik, elektrik, mekanik, estetik, çalışma vb. özellikleri onu bir inşaat malzemesi olarak kullanmak için oldukça uygundur.”

“Sadece ahşap malzemeler kullanarak konforlu bir ev inşa etmek mümkündür. Diğer malzemelerle bu neredeyse imkansızdır.”

 

AHŞABIN TERMİK ÖZELLİKLERİ

 

Ahşabın avantajlarından biri termik özellikleri açısındandır.

Bilindiği üzere, sıcaklık değiştikçe birçok materyal büyüklük ve hacim olarak değişir. Sıcaklığın artması ile genleşirler. Bu doğrusal ve hacimsel genişleme anlamına gelir. Genişleme malzemelerin gücünde azalmaya neden olur. 

Çelik inorganik ve yanımsız olması nedeni ile yanmaya karşı avantajlıdır. Ama, binalarda kullanıldığında, ısıdaki bir artmanın sonucu olarak genleşir ve göçer.

Ahşap ısıya karşı nerede ise hiç genleşmez. Tam tersine ısının etkisi ile kurur ve güç kazanır.

 

Ahşap, sadece nem oranı % 0’ın altına düştüğü zaman genişler.

Pratikte, sıcaklığın en yüksek olduğu mevsimde nem oranı % 5 in altına düşmez.

 

Ahşabın termik iletkenlik katsayısı çok düşüktür. Isıyı ahşaba göre alüminyum 7000 kat, çelik 1650 kat, mermer 90 kat ve cam 23 kat daha hızlı iletir.

Bu nedenle kibritlerin, mekanik aksam donanımının saplarının, tavanların ve duvar süslemelerinin yapımında ahşap kullanılır.

 

Ahşabın belirgin ısısı oldukça yüksektir. Bu bir kilogramlık ahşabın ısısının artırılması ve azaltılması için çok fazla enerjiye ihtiyaç duyulması anlamına gelir.

 

Ahşap, taşlardan ve betonlardan nerede ise iki kat daha fazla ısı enerjisine; benzer bir şekilde, çeliği ısıtmak ve soğutmak için kullanılan ısı enerjisinin üç katına ihtiyaç duyar.

 

AHŞAP VE AKUSTİK

 

Ahşabın akustik özeliklerine baktığımızda ses izolasyonunun yüzeyin kütlesini temel aldığını biliyoruz.

Ahşap hafif bir malzeme olarak ses izolasyonu için çok mükemmel değildir.

Fakat ses emilimi için idealdir. Ahşap eko ve gürültüyü emerek oluşmalarına engel olur.

Bu yüzden çoğunlukla konser salonlarında kullanılır.

Ses iletimi hızı ahşapta ve gazlardan ve sıvılardan daha hızlıdır ve metallerdeki ses iletim hızına çok yakındır.

 

Sürtünme neticesinde oluşan ses enerjisi kaybı da ahşapta hafifliği ve yapısıyla da ilintili olarak belirgin bir şekilde düşüktür.

 

Buna benzer özellikler yüzünden ahşap çoğunlukla müzik enstrümanlarında kullanılır.


 

AHŞAP VE ELEKTRİK

 

Tamamıyla kuru bir ahşabın elektrik akımına olan direnci fenol formal dehitin ile eşittir.

 

Ateşte kurutulmuş bir tahta çok iyi bir elektrik yalıtkanıdır.

 

Hava ile kurutulmuş ahşapta yalıtkanlık belirli ölçüde aynıdır.

 

Ne yazık ki ahşaptaki elektriğe olan direnç nem miktarının artmasıyla düşer.

 

Suya doyurulmuş ahşabın elektriğe olan direnci ise su ile aynıdır.

 

İnsan sağlığı için tehlikeli olan statik elektrik ahşapta gözlenmemiştir.

 

Fakat metal, plastik ve diğer malzemelerde bu sözkonusudur.

 

Bu nedenle ahşap sağlıklı bir malzeme olarak önerilmiştir.


 

AHŞABIN MEKANİK ÖZELLİKLERİ

 

Ahşap hafif bir malzeme olarak kuvveti oldukça yüksektir.

 

Örneğin ahşabın gerilme kuvveti 0,6 cm3 ve özgül ağırlığı 100 N/mm2,

 

Çeliğin gerilme kuvveti ise 7,89 cm3 ve özgül ağırlığı 500 N/ mm2 ‘ dir.

 

Gerilme kuvveti özgül ağırlığına bölündüğünde bize malzemenin kırılma uzunluğunu ve kalitesini verir.

 

Bu durum kendi ağırlığında asılması sonucunda malzemenin kırılma uzunluğu anlamına gelmektedir.

 

Çeliğin kırılma uzunluğu yapılarda kullanıldığında 5,4 km ,

 

Krom mobil çeliği 6,8 km,

 

Sertlendirilmiş kavisli çelik 17,5 km,

Ladin ağacının kırılma uzunluğu 19,8 km,

 

Varaklı kayın ağacı ise 28,3 km ‘dir.

 

Bu tür özellikleri nedeni ile ahşap ve varaklı ahşap çoğunlukla sağlık merkezlerinde ve spor salonlarında kullanılmaktadır.

 

AHŞABIN ESTETİK ÖZELLİKLERİ

 

Ahşap estetik bir malzeme olarak ele alındığında dekoratif bir malzemedir.

 

Her ağacın kendine has rengi,

 

Kokusu ve şekli vardır.

 

Bir ağacın yapısı kesilme şekline göre değişir.

 

Dizayn ve renk tercihine göre farklı ahşap malzemelerini bulmak mümkündür.

 

Daha koyu renklere boyanabilirler ya da verniklenebilir ve açık ya da koyu tonlar verilebilir.

 

OKSİTLENME ÖZELLİKLERİ

 

Ahşabın  bazı yönlerde oksitlenme özellikleri olmasına karşın metallerde görülen oksitlenme gibi değildir.

Metaller paslanır.

Bu yüzden pastan kaçınma gerekli olduğunda ahşap kullanımı tercih edilir.

 

AHŞAP İLE ÇALIŞMAK

 

Ahşabı tamir etmek ve iyi durumda tutmak kolaydır.

 

Eski ahşapları özel yöntemlerle yenilemek mümkünken diğer materyalleri korumak iyi durumda tutmak ve tamir etmek son derece güç ve pahalıdır.

 

Bu yüzden ahşap dışındaki diğer materyallerin genellikle işi biter.

 

AHŞAP VE DEĞİŞİM

 

Dünyada 5.000’den fazla ahşap çeşidi vardır.

 

Onların özgül ağırlığı makroskopik ve mikroskopik yapıları farklıdır.

 

Buna uygun olarak da;

Fiziksel,

Termal,

Akustik,

Elektrik,

Mekanik,

Özellikleri de farklıdır.

 

Bu çeşitlilik nedeniyle ahşap, çeşitli ihtiyaçlar için uygun ahşap bulunabilir.

 

Örneğin; ısı yalıtımı ve ses emici olarak ağırlığı normalden az olan ahşaplar kullanılır.

 

Benzer olarak, ağır ahşaplar da inşaat amaçlı kullanılırlar.


 

AHŞAP ÜZERİNE NOTLAR

 

T.C. Kültür Bakanlığı tarafından yayımlanan “Ahşap Kültürü, Anadolu’nun Ahşap Evleri” adlı kitapta Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ramazan Özen “ İnşaat Malzemesi Olarak Ahşap; Avantaj ve Dezavantajları”

 

Ahşabın dezavantajları şöyle anlatılmış.

 

  1. Ahşabın Boyutlarındaki Çekme (Küçülme) ve Büyüme

 

Ahşap higroskopik bir malzemedir.

Bu onun etrafındaki yoğun buharı emeceği ve lif doyma noktasının altındaki ortamda nem kaybedeceği anlamına gelir.

 

Ahşap nemi ve havanın izafi nemi arasında higroskopik bir denge vardır.

 

Örneğin; hava sıcaklığı 20 derece ve izafi nem % 55 ise ahşap nemi aynı ısıyı sağlamak koşuluyla % 100 olur.

 

İzafi nem % 70 iken ahşap nemi ( denge nem içeriği ) % 13’tür.

 

Bu durumda ahşap havadaki nemi alır.

 

Eğer havadaki nem oranı % 40 ise ahşap nemi % 7,6 olacaktır.

 

Böylece ahşap suyunu havaya verir ve kurur.

 

Diğer bir deyişle hava ahşabın nemini alır.

 

Ahşap özellikle odalarda bir çeşit nem regülatörüdür.

 

Ahşabın bir dezavantajı nem aldığında şişmesi ve nem kaybettiğinde çekmesidir.

 

Şişme lif yönüne bağlıdır.

 

Boyuna radyal ve enine.

 

Şişme değerleri her ahşap türünde değiştiği gibi ağacın farklı bölümlerinde de değişir.

 

Aynı durum ahşap mobilyada gözlenir.

 

Mobilya çatlayabilir ve birleşme yerlerinden ayrılabilir.

 

Hepsinden önemlisi biçimi bozulabilir.

 

Bunu önlemek için kullanılacağı yerdeki  nem dengesine göre bir süre kurutulmalıdır.

 

Örneğin merkezi ısıtma sistemi olan evlerde eğer oda sıcaklığı 20-22 derece ve nem % 36 ise ahşabın nem seviyesi yaklaşık % 7 olmalıdır.

 

Bu durumda ahşap kabarmaz ya da bozulmaz ve bunlarla bağlantılı olumsuzluklar yok olur.




 

Yorumlar (0)

Bu içeriğe henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun

Yorum Ekle

Eposta adresinizi kullanıcılar tarafından görüntülenmez
Yorumlar kontrol edildikten sonra yayınlanmaktadır